De intensiteit van het noorderlicht wordt bepaald door verschillende parameters van de zonnewind. Deze worden gemeten door een satelliet die zich op 1,5 miljoen kilometer van de aarde bevindt. Vanaf dat moment duurt het ongeveer een uur voordat die deeltjes onze atmosfeer kunnen bereiken om het noorderlicht te veroorzaken na contact met zuurstof- en stikstofatomen. De 4 belangrijkste parameters worden hieronder weergegeven. Daarnaast zie je de zonnewind van de afgelopen uren in een mooie grafiek, zo kan jij zelf in de gaten houden wat de kansen op het noorderlicht zijn.
De Bz-factor bepaalt of de zonnewinddeeltjes eerder aangetrokken zullen worden, of dat ze eerder afgestoten zullen worden door het magneetveld van de Aarde. Een negatieve Bz zorgt voor een aantrekking. Een negatieve Bz is dus gunstig en hoe langduriger negatief hoe beter. Want dan komen er steeds meer deeltjes binnen die uiteindelijk het noorderlicht zullen veroorzaken.
Een kortstondig negatieve waarde – gedurende bijvoorbeeld 10 minuten – zal doorgaans weinig effect hebben. Maar als de Bz een half uur of langer negatief wordt is dit bijna een garantie op goed zichtbaar noorderlicht. Niet enkel de actuele waarde is dus van belang, maar ook de geschiedenis van het voorbije uur, soms zelfs van de voorbije uren.
Bz wordt net als de andere parameters gemeten op gemiddeld een uurtje afstand van de Aarde. De waarde zal dus pas ten vroegste een effect hebben zodra de zonnewind de Aarde bereikt. Doorgaans duurt het zelfs nog wat langer omdat zonnewinddeeltjes een tijdje in het magneetveld van de Aarde gevangen kunnen blijven alvorens ze naar de atmosfeer worden geleid. In die atmosfeer ontstaat uiteindelijk het noorderlicht na botsingen met zuurstofatomen en stikstofmoleculen op zo’n 80 tot 300 km boven ons hoofd.
Soms kan er ook nog goed noorderlicht zichtbaar zijn na een periode met een positieve Bz. Bijvoorbeeld indien deze werd voorafgegaan na een langdurige periode met negatieve Bz, of bijvoorbeeld wanneer de snelheid van de zonnewind hoog is. Een Bz van -5 nT is een zeer goede waarde. Uitzonderlijk kunnen er uitschieters tot -15 nT of zelfs nóg negatiever voorkomen.
Voor wie gestudeerd heeft nog even dit: Bz is de Z-component van de vectorgrootheid magnetische veldsterkte en wordt uitgedrukt in nanotesla.
Bt is de totale kracht van het magneetveld van de zonnewind. Net als Bz wordt deze dus uitgedrukt in nT. Hoe hoger deze waarde, hoe sterker het noorderlicht kan worden. 10 nT is bijvoorbeeld een zeer goede waarde, al kan er ook al bij een lagere waarde sterk noorderlicht voorkomen wanneer andere parameters zeer gunstig zijn. Terwijl Bz plots van waarde en polariteit (+/-) kan wisselen zal Bt doorgaans heel stabiel zijn. Deze waarde kan ook niet negatief worden.
Hoe hoger de snelheid van de zonnewind, hoe makkelijker zonnewinddeeltjes uiteindelijk in onze atmosfeer terecht kunnen komen om daar het noorderlicht te veroorzaken. Wanneer de snelheid hoog is, bijvoorbeeld 500 km/sec, is er doorgaans ook minder medewerking van Bz nodig voor eenzelfde resultaat. Omgekeerd kan er bij een lage snelheid, bijvoorbeeld 300 km/sec, tóch goed noorderlicht inzitten wanneer andere parameters zoals Bz of dichtheid gunstig zijn.
Gemiddeld bedraagt de snelheid 350 km/sec. Uitschieters boven de 700 km/sec kunnen voorkomen, maar enkel na explosies op de zon (gemiddeld 2 a 3 dagen alvorens de zonnewind de aarde bereikt) kan de snelheid plotse sprongen maken. Normaalgesproken zal je zien dat de snelheid gestaag toeneemt, afneemt of een hele poos quasi stabiel blijft.
De dichtheid – in het engels ‘density’ – is het aantal zonnewinddeeltjes per cm³ dat in de richting van de Aarde wordt gemeten. Hoe hoger deze waarde, hoe meer deeltjes potentieel in onze atmosfeer terecht kunnen komen om daar het noorderlicht te veroorzaken.
Hoe negatiever de Bz-waarde hoe meer van deze deeltjes worden binnen gelaten. Hoe positiever de Bz-waarde hoe meer van deze deeltjes worden afgeketst en in de ruimte zullen verdwijnen. 10 p/cm³ is een goede waarde, maar ook bij 3 p/cm³ kan er soms intens noorderlicht inzitten na een langdurige periode van negatieve Bz of bij een hoge snelheid.
Op zoek naar een reis of een specifieke bestemming? Gebruik onderstaande zoekmachine.
Kom je er niet helemaal uit, neem dan contact op met ons op!
