Mijn naam is Joost. Mijn dagelijkse werk lijkt totaal niet op mijn rol als noorderlicht gids. Ik zeg liever gewoon “gids”, want op de reizen naar het hoge noorden is meer te beleven dan alleen noorderlicht.
Buiten is waar ik het liefste ben. In het bos, op de heide, meestal met een camera. In de weekenden in de winterperiode kan je me aan het werk vinden als vrijwilliger voor Staatsbosbeheer. Werken in het landschap, poelen schoonmaken, wilgen knotten. Mooi werk. Ook houd ik me bezig met de techniek achter de noorderlicht app die alle reizigers ter beschikking krijgen.
Ergens tijdens de reis komt de vraag vanzelf: “Hoe beland je in deze baan?”. Voor iedere gids zal dat verschillend zijn. Mijn carrière als gids begon met het maken van een website over noorderlicht samen met een destijds collega die inmiddels opnieuw een collega is, nu als Arcticans gids. Daarna volgde een app die uitgegroeid is tot de noorderlicht app die alle reizigers krijgen.
Na een paar jaar bezig te zijn geweest met noorderlicht, van een afstand kreeg ik de mogelijkheid om een reis mee te maken. Geweldig. Eindelijk kon ik het zelf zien. Dat vlammetje was direct een groot vuur. Hier wilde ik meer van zien. Ik kreeg de mogelijkheid om reizen als gids te gaan begeleiden en de fascinatie voor noorderlicht is alleen maar sterker geworden. Dat gaat goed samen met twee andere grote passies: buiten zijn en fotograferen.
“Noorderlicht is een natuurkundig en scheikundig gebeuren. D’r gebeurt iets rondom de zon en er vliegen deeltjes in het rond. Sommige van die deeltjes gaan richting de aarde en als die het aardmagnetisch veld tegenkomen dan worden ze door de magnetische polen van de aarde aangetrokken. Zuurstof en stikstof atomen.” Mja, als student op school val je dan halverwege de les bijna in slaap, interessant is het niet, alhoewel ik magneten wel bijzonder vond.
Maar die beschrijving doet de werkelijkheid ècht tekort. Voor het “echie” is het waanzinnig. Sommige reizigers staan ademloos te kijken wanneer ze het voor het eerst zien. Tranen in de ogen. Wat mooi!!! En heel ongrijpbaar. Soms loop ik tijdens het avondeten even naar buiten om te kijken of ik sterren zie en af en toe is het er al. Dan moet ik me inhouden want het toetje moet nog gegeten worden. Snel dooreten! Andere avonden sta je als groep heel gezellig bij elkaar maar blijft het bij een goed gesprek bij een vuur.
We hebben een app ontwikkeld die vrij goed is in het weergeven van de verwachtingen. Toch blijft het een verrassing. Ook na een avond mooi noorderlicht met een camera vol foto’s, ben ik halverwege de wandeling naar mijn cabin wel eens terug gerend omdat het opeens weer oplaaide. Die onvoorspelbaarheid vind ik mooi.
Wat ik fascinerend vind is de stilte. Daarboven speelt zich heel veel af, soms heel beweeglijk. Toch is het helemaal stil en als het landschap waar we staan dan ook mooi is om te zien, dan heeft dat iets heel sprookjesachtigs.
In het uiterste noorden van Finland ligt een klein plaatsje Nuorgam aan de rivier Deatnu, Teno in het Fins. Dit is het uiterste noorden van Finland en ook van de EU. Steek je de rivier over dan ben je in Noorwegen.
Nuorgam ligt aan de rand van een uitgestrekt stuk wildernis, toendra. Het is er stil, verlaten en wanneer er bewolking is dan zie je niet waar de sneeuw stopt en de lucht begint, alles is wit. Er lopen rendierkuddes en heel soms een eland. De Deatnu is bevroren in de winter, je kan er overheen lopen of in de avond staan te wachten tot er noorderlicht zichtbaar is. Op een goed half uur rijden naar het oosten ligt de Varanger fjord aan de Barentszzee.
Wanneer ik daar in de avond sta, op een veld, een berg of een rivier, samen met andere noorderlicht-hongerige reizigers, dan sta ik daar met een paar petten op. Als eerste sta ik er als gids. Ik sta er ook als fotograaf en als noorderlicht liefhebber.
Een paar jaar terug begon een avond in een donker bos in een slede getrokken door een rendier. We waren onderweg naar een kota voor een kop warme koffie en verhalen. Naar boven turend werd het ons al snel duidelijk dat er veel te zien zou zijn. Rendieren lopen heel rustig, op hun eigen tempo. Nou ben ik van nature vrij geduldig maar op dat moment was het ook prima geweest als we huskies voor de slede hadden gehad.
Toen we uit de slede stapten en de open vlakte op liepen… nee, toen we de slede uitsprongen en met een noodvaart de vlakte op renden, barstte het los. Ik keek omhoog, zag min of meer de hemel neerdalen in alle mogelijke kleuren en vormen en heel rustig heb ik mijn statief aan de kant gezet. De camera tas die ik op mijn rug had, heb ik afgedaan en die heeft de rest van de avond tegen het statief aan gestaan. Ongeopend.
Overal om ons heen was licht. Noorderlicht. In het noorden, oosten, zuiden en westen en recht boven ons. Mijn medereizigers en collega-gidsen hebben prachtige foto’s gemaakt. Ik heb er nooit spijt van gehad dat ik zelf de camera in de tas heb gelaten. Die beelden vergeet ik nooit meer.
Het moment dat er een mooi schouwspel te zien is, blijft mooi. Zelf kan ik enorm genieten van het moment dat reizigers noorderlicht voor het eerst zien. Een reiziger vroeg op de eerste dag “ik ben kleurenblind, kan ik noorderlicht dan wel zien?”. Hij was daar wat onzeker over. Daar had ik nooit echt over nagedacht, maar ik verzekerde hem dat de kleuren mogelijk anders zouden zijn maar dat hij zeker iets zou kunnen zien. Vooropgesteld natuurlijk dát het noorderlicht zich überhaupt liet zien. Dat blijft altijd spannend.
In de avond stonden we daar op het veld te kijken naar de horizon, we waren vroeg, er was een kans maar misschien stonden we daar wel helemaal voor niets. De groep wist inmiddels dat het heel subtiel kon beginnen als een grijze wolk. Dezelfde mijnheer die twijfelde of zijn ogen wel mee zouden werken kwam bij me, wees naar een onopvallend “grijs wolkje” aan de de horizon en vroeg “is dat nou noorderlicht?”. Op dat moment vond ik het prachtig dat, na een snelle foto om zeker te zijn, ik met “Ja!!” kon reageren. Hij had zich zorgen gemaakt om niets en hij zag het als eerste. Zijn vraag van de eerste dag was daarmee beantwoord.
IJsvissen is een erg leuke excursie. Het vissen zelf is leuk en maakt voor mooie fotos terwijl mensen in alle verschillende houdingen op het ijs zitten, staan, liggen. Maar het is letterlijk een ijsbreker voor de groep, want voordat je kan ijsvissen … moet er wel een gat in dat ijs komen. Het boren van dat gat, met een grote ijsboor die je op eigen kracht moet ronddraaien, is een hele klus. Zeker als het ijs dik is, staat het boren garant voor de nodige humor en actie foto’s.
De tochten die we maken door het landschap op sneeuwscooters vind ik zelf denk ik het meest indrukwekkend. Op een van de locaties waar ik gids, Nuorgam, is dat een uitgestrekt besneeuwd landschap dat bijna buitenaards aandoet. Het rijden op een sneeuwscooter is voor de meeste mensen al een nieuwe ervaring. Zien we dan onderweg ook nog eens kuddes rendieren langskomen, dan is die ervaring echt heel bijzonder.
In de sneeuw een vuur maken en daar worstjes boven roosteren tijdens een wandeling is heel rustig en veel simpeler maar het is iets wat ik ook graag deel.
Er zijn maar drie dingen nodig om noorderlicht te zien. Zo simpel is het. 1. noorderlicht, 2. geen bewolking én … je moet er zelf zijn. Die eerste twee heb je niet in de hand maar je kan wel de verwachtingen in de gaten houden. Die laatste is een kwestie van geduld, timing en een gids hebben die je laat weten dat er iets te zien is.
Met de reizigers bespreek ik vooraf wat zij willen als er later op de avond onverwacht prachtig noorderlicht te zien is. De locatie in Nuorgam is kleinschalig en alle huisjes staan op hetzelfde terrein. De laatste paar reizen was iedereen akkoord met “na 22:00 geen berichten meer, MAAR!!! als het noorderlicht écht geweldig is, dan ga ik de huisjes langs en klop ik op de deur”. Dat snap ik wel, zeker als je het nog nooit eerder gezien hebt.
Gedurende de dag hou ik de verwachtingen en omstandigheden in de gaten in de noorderlicht app. Onderling overleggen gidsen, ook al zitten we op verschillende locaties. Ik houd de opties altijd open en mijn instelling is “altijd jagen, tenzij echt volkomen kansloos” bijvoorbeeld door bewolking. En dan nog blijf ik controleren. Als je ooit in Lapland iemand op een idioot tijdstip in de nacht in pyjama, snowboots en met een camera in de hand ziet rondlopen die naar de hemel kijkt, dan zie je een noorderlicht gids in zijn natuurlijke habitat.
Midden in de nacht op pad gaan doe ik liever niet, we zijn een week op pad en doen excursies. Een paar korte nachten kunnen, maar enige nachtrust is wel belangrijk. Voor mijzelf, en ook voor de reizigers. Ik ben niet de vader die iedereen aanspreekt en zegt “tijd om naar bed te gaan”. Maar als de dag er na een stevige husky tocht op het programma staat, dan vertel ik wel dat zo’n tocht wat meer inspanning vergt dan bijvoorbeeld een rit op een sneeuwscooter.
Zodra we landen in Lapland stappen we een heel andere wereld binnen dan dat we thuis gewend zijn. Extreme kou, jagen op noorderlicht, Lapland is andere koek. Dan is het handig om een gids te hebben die je daar een beetje wegwijs kan maken. Ik ben altijd bereikbaar voor vragen. Verder ben ik altijd te vinden voor Arctische belevenissen. Er is meer te beleven dan alleen noorderlicht en excursies. Wil iemand leren om een goed vuur te bouwen? Top, gaan we doen. Op zoek naar een leuk restaurantje ? Ik ken er wel een paar.
Mijn stijl is om mensen vooral zelf te laten ontdekken en ervaren, goed te kijken waar ik iets kan toevoegen en dat op het juiste moment doen. Niet te veel weggeven vooraf en vooral ruimte voor verwondering en verrassingen laten.
Daarbij vind ik het belangrijk om de juiste balans te vinden tussen op de voorgrond en tussen de coulissen staan. Gedurende de week verschuift dat en kan ik steeds meer op de achtergrond treden. Gaat het om veiligheid dan sta ik wel altijd op de voorgrond. Daar ben ik streng.
Mijn einddoel? Dat de reizigers op Schiphol op de laatste dag niet terugkomen van een gewone vakantie, maar van een waanzinnig avontuur.
Leer je camera kennen voordat je op reis gaat. Speel met instellingen als diafragma, sluitertijd, ISO en witbalans. Hetzelfde geldt voor fotograferen met je smartphone. Weten hoe je camera werkt scheelt enorm. Ter plekke kan ik je veel vertellen en leren over hoe je met de juiste instellingen het noorderlicht mooi op de plaat krijgt.
Neem een statief mee. Een extra accu is ook verstandig. Vriest het dan gaan accu’s minder lang mee en de temperatuur kan behoorlijk dalen. Als je kan kiezen; een snelle, wijde lens werkt het best.
Ik geef zelf een presentatie over noorderlicht en fotograferen, al vroeg in de week. Een beetje theorie en veel tips om te gebruiken op de avonden dat we jagen.
Je eerste noorderlicht foto is als een pannenkoek. De eerste is nooit perfect. Gewoon blijven proberen.
Ik zou graag een meerdaagse tocht te voet willen maken. Naar dezelfde bestemming die ik al meerdere keren gezien heb, maar dan in de zomer, zo rond de tijd dat de zon 24 uur per dag net boven de horizon hangt. Ik zou graag eens de toendra zien wanneer die groen is.
Wat ook op mijn wensenlijst staat is noorderlicht mooi vastleggen met een analoog fototoestel. Fotograferen doe ik graag, ik vind de techniek leuk om mee te experimenteren. Afgelopen seizoen heb ik een poging gedaan om noorderlicht op film te fotograferen. Dat is redelijk gelukt, maar nu wil ik de resultaten verbeteren. Van die eerste foto’s heb ik kunnen leren wat wel en niet werkt. Komend seizoen gaat er een andere camera mee die veel meer details kan vastleggen, opnieuw op film. Een voordeel is dat er geen accu nodig is. Een flinke uitdaging is dat je niet direct resultaat kan zien.
Op film fotograferen is vrij prijzig, digitale foto’s hoef je niet te ontwikkelen. Er staat daarnaast dus ook een hele moderne camera op mijn statief.
Op zoek naar een reis of een specifieke bestemming? Gebruik onderstaande zoekmachine.
Kom je er niet helemaal uit, neem dan contact op met ons op!
